De titel van het stukje klinkt u waarschijnlijk onbekend in de oren, maar het betreft hier een reëel en regelmatig optredend probleem.
Wat is er aan de hand? Gedurende het voorjaar en de zomer lopen konijnen regelmatig huidmadenziekte op...
Huidmaden
Wat is er aan de hand? Gedurende het voorjaar en de zomer lopen konijnen regelmatig huidmadenziekte op. Vliegen, vooral de blauwgroene vlieg Lucillia sericata, leven normaal van rottend organisch materiaal (zoals vlees), maar ruimen ook uitwerpselen van dieren (onder -andere van honden en katten) op. De vliegen komen af op de geur van urine en ontlasting. Als een konijn te dunne ontlasting heeft en de ontlasting aan zijn kont blijft plakken of een natte kont heeft door urine, leggen ze hun eitjes in de aangekoekte ontlasting of op de natte huid. Dit zal dus vooral gebeuren rondom de anus, onder de staart en tussen de achterpoten. Uit deze eitjes komen dan meestal grote hoeveelheden maden. De maden vreten zich razend snel, binnen 4 uur, door de huid heen en dringen het dier binnen. Door de enorme vraatzucht groeien de maden snel. Als u nagaat dat binnen 1-2 dagen de maden van 2mm tot 1,5 cm uit kunnen groeien en dat het vaak om grote aantallen (tientallen of nog meer) maden gaat, kunt u zich voorstellen hoe snel de verwondingen zich uitbreiden. Door de maden die in het lichaam kruipen, kunnen konijnen ook een bloedvergiftiging oplopen. Zonder behandeling kan een konijn binnen 2 dagen sterven ten gevolge van vliegenmaden.
Lucillia sericata
Preventie
Gezien de snelheid van het verloop en de ernst van de klachten, is het natuurlijk het best om al deze ellende te voorkomen. Een belangrijke rol in het ontstaan van dit probleem is gelegen in te zachte ontlasting. Te zachte ontlasting ontstaat doordat de blindedarmflora van het konijn verstoord is. Van nature eet het konijn natuurlijk gras en gewassen die in het wild groeien, daarin zitten weinig makkelijk verteerbare koolhydraten. Echter wij geven onze konijnen konijnenvoer uit een zak, hierin zitten veel meer van deze gemakkelijk verteerbare koolhydraten. Door deze koolhydraten kan dus bij sommige konijnen de blinde darm van slag raken en er dunne ontlasting ontstaan. Deze ontlasting kan vervolgens aan het kontje blijven plakken en de vliegen door de geur aantrekken. Door een tijd een dieet te geven van uitsluitend hooi en water verdwijnt vaak de te dunne ontlasting. Het is wel belangrijk om daarna het dieet dusdanig aan te passen dat het probleem niet terugkeert. Dit houdt in afgepast konijnenvoer (enkele eetlepels) en daarnaast volop hooi, voor zeer gevoelige konijnen is er een speciaal dieetvoer Supreme met een hoog vezelgehalte en laag koolhydraatgehalte (alleen via dierenarts en gespecialiseerde dierenwinkel verkrijgbaar).
Het is voor konijnen normaal gedrag om hun (nacht)keutels op te eten, dit speelt een rol in de vitaminehuishouding. Als een konijn te dik is, kan hij niet meer goed bij de anus, waaruit de blindedarmkeutels rechtstreeks gegeten moeten worden. Ook hierdoor kan de ontlasting zit rondom de anus ophopen. Dus ook te dikke konijnen lopen extra risico en het is daarom verstandig om ze af te laten vallen. Dit moet bij konijnen voorzichtig gebeuren, maar ook hiervoor kan een dieet van hooi en water prima gebruikt worden.
Omdat het proces zo snel gaat is het belangrijk om het konijn dagelijks te controleren. Een vies of vies ruikend achterwerk moet worden gewassen. Het wassen van een konijn gaat het beste door hem met zijn kontje in een bakje lauw water te zetten. De aangekoekte ontlasting wordt zacht en kan uit de haren gemasseerd worden. Blijft na het wassen het achterwerk nog stinken, kan men het wassen met een zachte babyzeep. Wel daarna goed uitspoelen en afdrogen. Vliegen komen ook op wondjes af dus het is ook belangrijk om ook goed op wondjes te controleren en deze te behandelen.
Zoals eerder genoemd komen vliegen af op de geur van urine en ontlasting, dus houd het hok zo schoon en reukvrij mogelijk. Naast al deze voorzorgsmaatregelen kan men het konijn ook tegen vliegen beschermen met fijne vitrage of vliegengaas over het hok. Hang dit dan wel zo op dat het konijn het niet kapot kan maken en/of kan opeten.
Let dus altijd goed of u groene vliegen in de buurt van uw konijn en het konijnenhok ziet. Als een vlieg al eitjes op het konijn heeft gelegd, zie je vaak een wondje in de buurt van de anus of aan de binnenkant van de achterpoten, vaak zijn hierin de maden al zichtbaar. Andere verschijnselen zijn sufheid van het konijn, kale plekken en verwondingen in de huid.
Mocht u verschijnselen zien van vliegenmaden bij uw konijn, is dat altijd een spoedgeval. Het konijn bevindt zich in een ernstige toestand en moet onmiddellijk geholpen worden, ook in de avond of in het weekend, en een dag wachten kan de dood van het konijn betekenen.
Medische verzorging
Bij de dierenarts zal het haar rond het aangetaste gebied worden weggeknipt of geschoren. Er zal afhankelijk van de ernst van de situatie een middel worden gegeven waar de maden van dood gaan en eventueel een desinfecterend bad. Indien de aantasting dieper dan alleen de opperhuid is zal een breedspectrum antibiotica gegeven worden om een bacteriële ontsteking tegen te gaan. Een belangrijke factor die een rol speelt is dat stervende maden ook nog giftige stoffen afscheiden, hierdoor is ook als alle maden dood en verdwenen zijn de eerste dagen nog een goede ondersteunende behandeling noodzakelijk.
Samenvatting
* Vliegenmaden kunnen levensbedreigend zijn voor konijnen
* Het ziektebeeld ontwikkeld zich razendsnel
* Hierdoor is een dagelijkse controle van het konijn noodzakelijk
* Bij verschijnselen van vliegenmadenziekte moet altijd onmiddellijk een dierenarts gewaarschuwd worden.
* De prognose is sterk afhankelijk van de uitgebreidheid van de aantasting van het konijn en varieert van gunstig in een vroeg stadium met nog maar geringe beschadigingen tot zeer slecht in ernstig aangetaste konijnen. Dus een snelle ontdekking is van levensbelang !!!