De suikerstofwisseling in een gezond dier
De alvleesklier, een orgaan dat voorin de buik ligt, produceert onder andere insuline. Insuline is een hormoon dat ervoor zorgt dat suiker (glucose) uit het bloed opgenomen kan worden door bepaalde cellen die dit gebruiken als brandstof. Insuline zorgt er ook voor dat eiwitten en vetten opgebouwd worden. Insuline is dus een heel belangrijk hormoon voor de stofwisseling.
Suikerziekte - Algemeen
Suikerziekte (diabetes) is een ziekte die vrij veel voorkomt bij huisdieren. De oorsprong van de ziekte is bij de kat meestal heel anders dan bij de hond.
Suikerziekte bij katten
Suikerziekte bij katten is te vergelijken is met diabetes type 2 bij de mens. De alvleesklier produceert in het begin van de ziekte wel insuline, maar de cellen zijn ongevoelig hiervoor en het signaal om glucose op te nemen komt niet goed aan. Hierdoor gaat de alvleesklier nog meer insuline produceren in de hoop dat het signaal dan wel aankomt. In eerste instantie lukt dit ook, maar de alvleesklier kan uitgeput raken en als gevolg hiervan helemaal stoppen met het produceren van insuline.
De ziekte komt vier keer meer voor bij te zware katten dan bij katten met een gezond gewicht. Dat houdt in dat de ziekte in een groot deel van de gevallen te voorkomen is. Overgewicht is een grote risicofactor! Bij katten is er mogelijk een ook een genetische component.
Suikerziekte bij honden
Suikerziekte bij de hond ontstaat bijna altijd doordat het eigen lichaam de insuline producerende cellen in de alvleesklier als lichaamsvreemd zien. Deze cellen worden gemarkeerd als vijand en worden afgebroken door een afweerreactie van het eigen immuunsysteem. Hierdoor houdt de insulineproductie op. Suikerziekte bij de hond is vergelijkbaar met diabetes type 1 bij de mens. De ziekte komt vaker voor bij oudere honden.
Secundaire suikerziekte
Suikerziekte kan ook optreden als een gevolg van iets anders, bijvoorbeeld een ontsteking of een tumor van de alvleesklier of een ziekte die invloed heeft op de glucosestofwisseling.
Een enkele keer komt suikerziekte bij ook voor door het gebruik van bepaalde medicijnen.
Suikerziekte - Verschijnselen
-Veel drinken en veel plassen. Een complicatie hiervan kan uitdroging zijn wanneer het dier meer vocht verliest met de urine dan het kan bij drinken. Bij uitdroging vallen diepliggende ogen en een doffe, uitstaande vacht op. Ook is de huid dan niet soepel meer en deze blijft staan als u een plooi oppakt.
- Afvallen terwijl uw dier toch goed eet.
- Let op, katten kunnen na verloop van tijd ook stoppen met eten door leververvetting. Dit komt doordat vet als energiebron aangesproken wordt en dit lijdt tot (tijdelijke) leverbeschadiging.
- Sloomheid en zwakte.
- Staar (grijskleuring) van de lens bij de hond.
- Verminderde werking van zenuwen, met name bij de kat. Dit lijdt bijvoorbeeld tot verminderde functie van de achterpoten.
- Bij ernstig hoge bloedglucosewaarden kan uw dier in coma raken, dit is een spoedgeval!
Suikerziekte - Diagnose
Om de diagnose suikerziekte te stellen kunnen er meerdere onderzoeken gedaan worden.
Urineonderzoek
Als de concentratie glucose in het bloed heel hoog is, wordt glucose via de nieren afgevoerd met de urine. Normaal zit er geen glucose in de urine. De nieren laten glucose alleen 'weglekken' als de bloedglucosespiegel veel te hoog is. Met een beetje urine op een stripje kan gemeten worden of deze glucose bevat. In de urine kunnen we ook ketonlichamen meten. Dit is een bijproduct van het proces waarbij vet omgezet wordt in bruikbare energie, wat in grote mate gebeurt bij suikerziektepatiënten.
Bloedonderzoek
De glucoseconcentratie in het bloed kan nauwkeurig bepaald worden met een simpel bloedonderzoek.
Als de glucoseconcentratie te hoog is, wordt er bij de kat ook altijd een fructosaminebepaling gedaan. Fructosamine is een stof die gevormd wordt door een reactie van een plasma-eiwit met glucose en het een weerspiegelt een langdurig hoge glucoseconcentratie in het bloed (1-2 weken). Dit is met name bij katten erg belangrijk, omdat katten vaak door stress (bij de dierenarts) ook een hogere glucoseconcentratie kunnen hebben dan normaal. De hoge glucoseconcentratie kan dus puur alleen op het moment van de meting bestaan. Met de fructosaminebepaling weten we of de kat al langere tijd een te hoge glucoseconcentratie heeft, of dat het alleen ten tijde van het consult is wegens stress.
De fructosaminebepaling is erg betrouwbaar, behalve als een dier eiwit tekort heeft in het bloed. Dan is er te weinig eiwit voor glucose om een reactie aan te gaan en kan de uitslag laag zijn, terwijl het dier toch al een tijdje suikerziekte heeft. Het is dus belangrijk om ook het aantal eiwitten in het bloed te meten.
Suikerziekte - Behandeling
Zodra de diagnose suikerziekte is gesteld, kan de behandeling gestart worden.
Dieet
Er bestaat een speciaal dieet voor dieren met suikerziekte. De samenstelling van het voer is zo gemaakt dat het dier minder afhankelijk is van energie uit suikers, omdat dit mechanisme immers niet goed werkt.
Insuline
Suikerziekte is vaak goed behandelbaar met insuline injecties. Dit is makkelijk te leren en voor de meeste eigenaren is het geen probleem om dit twee keer per dag thuis te doen. Het is wel belangrijk dat dit om de twaalf uur gedaan wordt, een bepaalde regelmaat is noodzakelijk.
De beginfase van de behandeling met insuline is intensief, omdat de hoeveelheid benodigde insuline erg verschilt per dier en er veel controles nodig zijn. De juiste hoeveelheid insuline is alleen te controleren met bloedonderzoek. In bepaalde gevallen is het handiger om een dier op te nemen, zodat de glucoseconcentratie om de paar uur gemeten kan worden. Ook is het soms mogelijk om dit thuis te doen met een geleende bloedsuikermeter van de praktijk. Dit geeft bij katten vaak een betrouwbaardere uitkomst, omdat een hoge glucosewaarde ook door stress kan komen (wat de kat thuis veel minder zal hebben). Zodra de glucoseconcentratie in het bloed goed is, kunnen de controles afgebouwd worden tot een maandelijkse meting op de praktijk.
Een goede regulatie wordt gemiddeld bereikt na twee tot drie maanden.
Suikerziekte - Behandeling
Suikerziekte bij de kat kan in het beginstadium soms deels, of in enkele gevallen helemaal, verholpen worden. De cellen die insuline produceren gaan pas in een later stadium kapot. Een vroege diagnose verbetert de prognose aanzienlijk.
Ook secundaire suikerziekte kan soms (deels) overgaan.
In de meeste gevallen zal echter wel een levenslange insulinetherapie nodig zijn. Indien de behandeling goed is ingesteld en uw dier goed gereguleerd is, zal de kwaliteit van leven uitstekend zijn en kunnen u en uw dier nog lang van elkaar genieten.
Voor dieren die al verzekerd waren voor de diagnose suikerziekte werd gesteld, worden de onderzoeks- en therapiekosten bijna altijd vergoed.
Suikerziekte - Nieuwe ontwikkelingen
Op dit moment zijn wij bezig met een nieuw systeem om de behandeling van suikerziekte beter te kunnen monitoren en aan te passen. Dit doen we met een onderhuidse sensor die de glucoseconcentratie om de paar minuten meet. Uw dier kan dit apparaatje drie dagen lang dragen, waarna de waardes uitgelezen kunnen worden. Met behulp van een bijgehouden dagboek van de eigenaar kunnen wij dan precies zien wat het effect is op de glucoseconcentratie van de toegediende insuline, van de voeding en van activiteit. Hiermee krijgen we veel meer inzicht in wat zich afspeelt in uw dier en zal het makkelijker zijn de behandeling zo goed mogelijk in te stellen. Vooral voor patiënten die slecht te reguleren zijn, kan dit uitkomst bieden.
Contact
Wilt u meer weten of een afspraak maken? Neem dan op met onze Diabetes Consulent Esmeralda Uljee (assistente) of Mariska van Vliet (dierenarts).